mehmet avci

Telefonla hâl-hâtır sorulur. Yapabildiğiniz kadar gönlünü alırsınız. Acil bir durumda gidilir. Onun dışında mümkün mertebe gönüllerini almak için gayret sarf edilmelidir. Yapılacak başka bir durum söz konusu değildir.

Bu sevgiler tabiatin meyilleridir. İmam-ı Gazali “rahmetullahi teâlâ aleyh” bunu uzun anlatmış ve izâh etmiş. İmam-ı Rabbani “kuddise sirruh” hazretleri de bu sevgiyi çok güzel izâh etmişler. İnsan tabiati itibariyle bazı şeyleri sever. Peygamber efendimizin de “aleyhissalâtü vesselâm” hayatı anlatılırken buyruluyor ki, (Yazın tatlı, serin şerbetleri severdi). Anne baba, evlat, hanım sevgisi kötülenmemiş, red edilmemiş. Bunlara olan sevgi Allah rızası için olunca övülmüş. Meselâ, anne babaya bakmak sevaptır, ama bu bakmak Allah rızası için olursa sevaptır. Evlada Allah rızası için bakmak, yetiştirmek, şevkat etmek sevaptır. Bu sevgiler bizi Allahü teâlânın rızasından uzaklaştırıyor ise, Allahü teâlânın ibadetinden alıkoyuyor ise, Allahü teâlânın dinine mâni oluyor ise, o zaman bu dünyadır.

Bu vehhâbî itikâdıdır. Kabir ziyâreti yoktur, kabirdekinden bir şey beklenmez, diyorlar. Zaten adamlar, kendi krallarını leş gibi gömüyorlar. Bunlara itibâr edilmez. Allahü teâlânın dînine itibâr etmeyene itibâr edilir mi? Elbette, edilmez.

Anne baba günâh işliyorsa ve bu çocuğu mahcûb edecek şekilde ise, evlâdın da bunlara can ciğer şekilde hareket etmesi çok zor. Fakat mubâh olan, helâl olan emirlerine yine itirâz etmez. Yerine getirir. Ama sevgi, muhabbet insanın elinde değildir. Zaten anne baba günâh da işlese, kâfir de olmuş olsa, kalben yine buğz eder. Çünkü günâh işleyen (fıskından dolayı) de, inkâr eden de sevilmez. Helâl ve mubâh olan isteklerini yerine getirmek ayrıdır, sevgi de ayrıdır. Bu ikisini birbirine karıştırmamak lâzımdır.

O yetkiye bağlıdır. Anne baba bir yere gittiği zamân, bir şey verileceği zamân kızına o yetkiyi vermesi lâzımdır. Yoksa evlâd, anne babanın malının üzerinde tasarruf sâhibi değildir. O yetki ve izin verilirse tasarruf sâhibidir. Kadın bile kocasının malı üzerinde tasarruf sâhibi değildir. Erkek de hanımının malı üzerinde tasarruf sâhibi değildir. Bunlar izine bağlıdır. Bu yetki olmadığı müddetçe yapamaz. Evin kızı, sadece kendi ihtiyâçlar ve nafakası için kullanabilir. Ona zaten izin verilmiştir. Ama evin eşyâsını, malını mülkünü başkalarına hediye etmek, dağıtmak üzere kendilerine bir vekâlet verilmediği için, bu tasarrufları yapması uygun olmaz.

Fakirse kullanabilirler. Çocuğun kendisine de kullanabilirler. Anne baba zengin ise, alır kullanır, ama yerine koyar.

Nikâh akdinin şakası da ciddidir, ciddisi de ciddidir. Mahkemeye intikâl edince, hakim erkeğe sorduğunda, (kabul ettim) deyince bir bağ kopar. Diğer iki bağla, tekrar tecdîd-i nikâh yapmak sûretiyle evliliğe devam edilebilir. Ama bu üç defa tekrar ettirilmişse, üçü de gitmiştir ve dînî nikâh akdi de kalmamıştır.